Ile trwa powrót do sportu po rekonstrukcji ACL?

Powrót do sportu po rekonstrukcji ACL trwa zwykle od 9 do 12 miesięcy. Bieganie w linii prostej wraca około 3. miesiąca, skoki i zmiany kierunku w 4.-6. miesiącu, trening z drużyną w 7.-9. miesiącu, a mecze najczęściej od 9. miesiąca. Te terminy to minimum, nie gwarancja: każdy kolejny etap zaczyna się po spełnieniu warunków, nie po upływie tygodni.

W skrócie

• O kulach chodzi się zwykle 2-6 tygodni, dłużej po zszyciu łąkotki.
• Pełny wyprost kolana powinien wrócić w ciągu pierwszych 2 tygodni, zgięcie około 120 stopni do 6.-8. tygodnia.
• Każdy miesiąc odroczenia powrotu do sportów z obrotami, aż do 9. miesiąca, zmniejszał w badaniach ryzyko ponownego urazu o około 50%.
• Nowe więzadło przebudowuje się od roku do dwóch lat, więc w 9. miesiącu wciąż nie jest w pełni dojrzałe.
• Nawet w zawodowej piłce trzy lata po zerwaniu ACL na najwyższym poziomie gra tylko około 65% zawodników.

Rehabilitacja po ACL miesiąc po miesiącu

Poniższa tabela pokazuje typowy przebieg po izolowanej rekonstrukcji ACL. Czasy są orientacyjne. Ostatnia kolumna jest ważniejsza niż pierwsza.

Okres	Co się dzieje	Warunek przejścia dalej
0-2 tygodnie	kontrola bólu i obrzęku, odzyskanie wyprostu, aktywacja mięśnia czworogłowego, chodzenie o kulach	pełny wyprost, uniesienie prostej nogi bez opadania kolana
2-6 tygodni	odstawienie kul, zgięcie do około 120 stopni, rower stacjonarny, ćwiczenia w zamkniętym łańcuchu (przysiady, wykroki w ograniczonym zakresie)	normalny chód bez utykania, kolano bez narastającego obrzęku
6-12 tygodni	budowa siły uda i pośladków, równowaga, przysiad na jednej nodze, ćwiczenia na maszynach	przysiad jednonóż z dobrą kontrolą kolana, siła czworogłowego co najmniej około 70-80% zdrowej nogi
3-4 miesiące	bieg w linii prostej, najpierw na bieżni lub z przerwami na marsz, podskoki obunóż	bieg bez bólu i obrzęku następnego dnia
4-6 miesięcy	skoki, lądowania na jednej nodze, hamowanie, zmiany kierunku, trening mocy	dobra jakość lądowania, kolano nie ucieka do środka
6-9 miesięcy	elementy dyscypliny: piłka, kontakt w kontrolowanych warunkach, potem trening z drużyną bez ograniczeń	testy siły i skoczności co najmniej 90% zdrowej nogi
od 9. miesiąca	stopniowy powrót do meczów, najpierw część spotkania	zaliczone kryteria powrotu do gry i gotowość psychiczna

Dokładne testy, którymi sprawdza się ostatnie dwa etapy, opisujemy w tekście Kiedy kolano jest gotowe - kryteria powrotu do gry po ACL.

Dlaczego mówi się o 9 miesiącach, skoro kolano nie boli po trzech?

Bo ból i gotowość to dwie różne rzeczy. Kolano przestaje boleć po kilku tygodniach. W tym czasie przeszczep dopiero wgaja się w kość, a w kolejnych miesiącach przechodzi przebudowę, w której przez pewien czas jest słabszy niż w dniu operacji. Siła mięśni, kontrola lądowania i szybkość reakcji wracają jeszcze wolniej.

Liczba 9 miesięcy pochodzi z badań. W grupie pacjentów objętych norweskim badaniem Delaware-Oslo zawodnicy, którzy wrócili do sportów z obrotami przed 9. miesiącem, doznawali ponownego urazu kolana mniej więcej dwa razy częściej niż ci, którzy wrócili później. Każdy miesiąc odroczenia do tego progu zmniejszał ryzyko o około połowę. Po 9. miesiącu efekt kolejnego miesiąca czekania był już niewielki - od tego momentu bardziej liczą się wyniki testów niż kalendarz.

Od czego zależy, ile potrwa powrót do sportu?

Najczęściej wydłużają lub skracają rehabilitację:

• dodatkowe zabiegi w trakcie operacji - zszycie łąkotki zwykle oznacza dłuższe odciążanie nogi i ograniczenie zgięcia na 4-6 tygodni, a naprawa chrząstki jeszcze dłużej;
• stan kolana przed operacją - pacjenci operowani z pełnym ruchem i silnym udem szybciej przechodzą pierwsze etapy;
• rodzaj przeszczepu - zmienia akcenty w rehabilitacji, ale nie minimalny czas powrotu. Więcej w tekście Rekonstrukcja ACL: QT, BTB, ST czy przeszczep allogeniczny;
• dyscyplina - do biegania czy kolarstwa wraca się szybciej niż do piłki nożnej, koszykówki czy narciarstwa;
• regularność - rehabilitacja 2-3 razy w tygodniu z ćwiczeniami w domu daje inne tempo niż wizyta raz na dwa tygodnie;
• wiek i wcześniejsza sprawność.

Co najczęściej opóźnia powrót po rekonstrukcji ACL?

Kilka problemów powtarza się na tyle często, że warto je znać z nazwy:

1. Brak pełnego wyprostu. Kolano, które nie prostuje się do końca w pierwszych tygodniach, utyka, przeciąża przód stawu i hamuje cały plan. To priorytet numer jeden w pierwszym miesiącu.
2. Nawracający obrzęk. Kolano, które puchnie po każdym treningu, sygnalizuje zbyt szybki wzrost obciążeń. Obrzęk sam w sobie hamuje pracę mięśnia czworogłowego.
3. „Wyłączony” mięsień czworogłowy. Po operacji układ nerwowy hamuje jego pracę. Bez celowych ćwiczeń dysproporcja siły może utrzymywać się miesiącami.
4. Zbyt szybkie bieganie. Bieg rozpoczęty przy słabym udzie przeciąża przód kolana i często kończy się cofnięciem o kilka tygodni.
5. Przerwa w rehabilitacji po 3-4 miesiącach. To moment, w którym kolano „czuje się dobrze” i wiele osób kończy ćwiczenia. A to właśnie od tego momentu zaczyna się etap, który decyduje o bezpiecznym powrocie.

Kiedy można prowadzić samochód i wrócić do pracy po operacji ACL?

Aktywność	Orientacyjny termin
Praca biurowa, nauka	1-2 tygodnie, czasem z pracą zdalną na początek
Prowadzenie samochodu z automatyczną skrzynią po operacji lewego kolana	zwykle 2-3 tygodnie
Prowadzenie samochodu po operacji prawego kolana	zwykle 4-6 tygodni, gdy noga pewnie i szybko hamuje
Praca stojąca	4-8 tygodni
Praca fizyczna, na kolanach, na wysokości	3-6 miesięcy
Rower stacjonarny	2-4 tygodnie
Pływanie (bez żabki)	po wygojeniu ran, zwykle 4-6 tygodni
Bieganie	około 3. miesiąca, po spełnieniu warunków

Decyzję o prowadzeniu samochodu podejmuje się razem z lekarzem. Kierowca musi być w stanie gwałtownie zahamować, a leki przeciwbólowe mogą to utrudniać.

Jak wygląda powrót do sportu u zawodowców?

Zawodnicy profesjonalnych klubów rzadko wracają do gry przed upływem kilku miesięcy, mimo że mają do dyspozycji codzienną fizjoterapię, trenera przygotowania motorycznego i lekarza na miejscu. Różnica między zawodowcem a amatorem nie polega więc na tym, że zawodowiec wraca o połowę szybciej. Polega na tym, że każdy dzień rehabilitacji jest zaplanowany, a decyzja o kolejnym etapie zapada na podstawie pomiarów.

Ile osób wraca do sportu po rekonstrukcji ACL?

Według zbiorczej analizy blisko 70 badań:

• do jakiegokolwiek sportu wraca około 81% operowanych,
• do poziomu sprzed urazu około 65%,

Część osób nie wraca z powodów niezwiązanych z kolanem: zmiany pracy, rodziny, priorytetów. Ale istotną grupę stanowią ci, którzy wracają z obawą przed kolejnym urazem. Gotowość psychiczna jest więc pełnoprawną częścią rehabilitacji, a nie dodatkiem.

Ile razy w tygodniu trzeba chodzić na rehabilitację po ACL?

W pierwszych 3 miesiącach zwykle 2-3 wizyty w tygodniu u fizjoterapeuty plus codzienne ćwiczenia w domu. Później wizyty bywają rzadsze, ale treningi dłuższe: siła, skoki i bieganie wymagają regularnej pracy 3-4 razy w tygodniu, częściowo samodzielnie, pod okiem fizjoterapeuty lub trenera przygotowania motorycznego. Między 6. a 9. miesiącem rehabilitacja coraz bardziej przypomina trening sportowy.

Jak to wygląda w Legia Medical

Prowadzimy pacjentów po rekonstrukcji ACL od pierwszych dni po zabiegu do powrotu do gry, w jednym miejscu: fizjoterapia, trening medyczny i motoryczny oraz kontrole ortopedyczne. Plan budujemy pod konkretny sport i aktualizujemy po pomiarach, a przejście do kolejnego etapu opieramy na testach, nie na upływie tygodni. To ten sam sposób pracy, który stosujemy w sporcie profesjonalnym. Konsultacja fizjoterapeutyczna pierwszorazowa kosztuje 250 zł, kolejna 220 zł.